- Sau buổi gặp gỡ báo chí, đại diện VPF đã gửi đơn khiếu nại lên Bộ VH-TT-

Một nhà nước hiệu quả, một nền kinh tế thị trường năng động và các tổ chức xã hội dân sự hoạt động tận tâm; đấy là cái kiềng ba chân của sự phát triển bền vững của đất nước.

Vì thế, lòng tin vào nhà nước, uy tín của nhà nước có tầm quan trọng đặc biệt. Không có gì hủy hoại niềm tin của dân chúng vào nhà nước, phá hoại uy tín của nhà nước, tức là cản trở sự phát triển của đất nước bằng sự vi phạm luật của các cán bộ, quan chức và cơ quan nhà nước. Người càng cao vi phạm luật thì tác động càng tồi tệ.

Các quan chức nhà nước, dẫu to đến mấy, cũng vẫn chỉ là những con người có thể mắc sai lầm, nhưng sai phạm ở mức vi phạm luật do chính nhà nước đưa ra, thì phải xử lý nghiêm minh tùy mức độ vi phạm, từ kiểm điểm, hạ chức, đình chỉ công tác, sa thải, đến truy tố trước pháp luật.

Về nguyên tắc, các quan chức nhà nước chỉ được phép làm những việc được quy định (thuộc thẩm quyền), làm những việc không thuộc thẩm quyền là vi phạm pháp luật. Việc làm trái pháp luật gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng phải bị truy tố.

Chúng ta có thể liệt kê rất rất nhiều vụ mà các quan chức nhà nước hay cơ quan nhà nước vi phạm luật, mà vụ Đoàn Văn Vươn ở Tiên Lãng, Hải Phòng chỉ là một vụ điển hình.

Trong vụ Đoàn Văn Vươn, hàng trăm bài báo đã phân tích rất rõ sự phạm pháp của một số quan chức Tiên Lãng và Hải Phòng trong việc cấp đất, thu hồi đất, cưỡng chế thu hồi đất và hủy hoại tài sản của công dân. Phải tách bạch các vụ này với nhau. Có vụ chỉ cần kiểm điểm, rút kinh nghiệm, như việc cấp đất là đúng thẩm quyền nhưng sai luật. Còn nhiều vụ khác rõ ràng là vi phạm luật gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, thậm chí có dấu hiệu lạm dụng quyền lực, trong thu hồi và cưỡng chế thu hồi đất, điều động quân đội tham gia, thì phải đưa những người liên quan ra truy tố, bất kể họ là ai kể cả ở Hải Phòng chứ không chỉ Tiên Lãng, và không thể chỉ dùng biện pháp kiểm điểm, hay tạm đình chỉ 15 ngày (còn tội hủy hoại tài sản công dân thì người bị hại đã khởi kiện, nên tòa án không thể né tránh việc khởi tố vụ án). Nhận ra sự vi phạm pháp luật của các quan chức nhà nước là quan trọng, nhưng xử lý nghiêm minh còn quan trọng hơn. Nếu xử nặng người dân, còn xử nhẹ cán bộ và quan chức nhà nước thì hậu quả còn tồi tệ hơn. Chính vì thế, với vụ này, người dân và báo chí nên tiếp tục đòi hỏi để cho luật pháp được nghiêm minh.

Việc ra các văn bản quy phạm pháp luật, thậm chí các luật trái hiến pháp, thuộc trách nhiệm của các cơ quan ban hành, từ quốc hội trở xuống. Không thể quy trách nhiệm hình sự cho các cơ quan như vậy, nhưng hoàn toàn có thể quy trách nhiệm chính trị cho họ. Tại Hội nghị triển khai công tác năm 2012 của Bộ Tư pháp mới đây, Thứ trưởng Hoàng Thế Liên cho biết năm 2011, qua kiểm tra gần 44.600 văn bản quy phạm pháp luật, đã phát hiện gần 3.600 văn bản có dấu hiệu vi phạm pháp luật về hình thức, nội dung, thẩm quyền ban hành (chiếm tỉ lệ 8%), trong đó khoảng 1.000 văn bản có nội dung trái pháp luật. Theo Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật, năm 2011, trong số gần 1.800 văn bản được kiểm tra, Cục phát hiện hơn 520 văn bản có dấu hiệu trái pháp luật (chiếm tỉ lệ gần 30%).

Đấy là tình trạng đáng báo động. Để giảm bớt các văn bản trái luật, thì không những phải đào tạo cán bộ, thực hiện nghiêm minh các quy trình soạn thảo, lấy ý kiến, đánh giá… trước khi ban hành mà còn phải hết sức khuyến khích nhân dân phát hiện ra những văn bản như vậy, phải hủy ngay các văn bản đó và quy trách nhiệm cho những cán bộ cụ thể trong việc soạn thảo, ban hành. Nhưng không có kỷ luật nào, động lực nào mạnh hơn việc nhân dân dùng lá phiếu của mình để phế truất những người liên quan trong bầu cử tự do, có cạnh tranh lành mạnh giữa các lực lượng chính trị khác nhau. Hiến pháp, các luật phải đảm bảo cho dân quyền đó và để họ có thể thực thi quyền đó. Việc bãi bỏ hay sửa các luật trái hiến pháp, các văn bản quy phạm pháp luật trái luật phải được tiến hành nhanh chóng ngay sau khi phát hiện.

Qua kinh nghiệm của vụ Đoàn Văn Vươn cần phát huy hơn nữa vai trò của báo chí, của phản biện xã hội. Để cho báo chí vào cuộc, đăng tải các ý kiến khác nhau; phát triển các tổ chức xã hội dân sự bảo vệ quyền lợi của người dân, giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước, sẽ giúp giải quyết rất nhiều vấn đề tiêu cực mà nhà nước khó có thể một mình giải quyết, hoặc giải quyết.

Việc các cơ quan nhà nước, báo chí và giới trí thức giúp người dân hiểu rõ các quyền của mình là hết sức quan trọng. Khi hiểu rõ, người dân có thể dùng các công cụ pháp lý để bảo vệ quyền lợi của mình và tránh dùng các biện pháp bạo lực đáng tiếc. Nhưng muốn vậy, ngành tư pháp phải độc lập, các lực lượng bảo vệ pháp luật phải công minh.

Người dân hiểu biết hơn về quyền của mình, báo chí và các tổ chức xã hội dân sự tích cực trong việc giúp nâng cao hiểu biết pháp luật, đứng ra bảo vệ quyền chính đáng của người dân, phanh phui các vụ lạm dụng quyền lực, các vụ phạm pháp, nêu các gương tốt về thực thi pháp luật sẽ góp phần đáng kể để buộc tất cả mọi người, kể cả các quan chức nhà nước, phải tôn trọng pháp luật.

Các cơ quan nhà nước lắng nghe nhân dân, khuyến khích nhân dân thảo luận và phát hiện các vụ vi phạm pháp luật, đề xuất các giải pháp (là việc rất dễ làm thông qua mạng điện tử). Nếu tất cả các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội dân sự, báo chí và người dân đều tham gia tích cực vào công việc này, thì đấy là một bước tiến lớn để xây dựng nhà nước pháp trị và nền dân chủ, giúp nhà nước hoạt động hiệu quả hơn.
theo lephuong